नसेल जमत शेती तर सोडून द्या पण आता कर्जमाफी मागू नका !!

नसेल जमत शेती तर सोडून द्या पण आता कर्जमाफी मागू नका !!

Shriram Garde
दर वर्षी प्रमाणे या वर्षीही ‘शेतकऱ्यांचं कर्ज माफ करा’ची आरोळी ऐकू येत आहे. मागील 2 वर्ष दुष्काळ होता. त्यावेळी कर्जमाफी मागितली ते ठीक होतं. तेव्हा कर्जमाफी दिली ते हि योग्य होतं. यावर्षी काय प्रॉब्लेम आहे ? अजून किती कर्जमाफ्या पाहिजेत शेतकऱ्यांना ?
महाराष्ट्रात शेतकरी शेतकरी म्हणत उर बडवायची नवीन फॅशन आली आहे. शेतकऱ्यांच्या आत्महत्या पुढे करत काहीही मागण्या संघटना, राजकीय पक्ष, मीडियावाले करत आहेत. त्यांचं पाहून सामान्य जनताही उगीच अति-भावुक होऊन उर बडवायला लागली आहे.
तुम्ही फेसबुकवर कुठल्याही बातमी खालच्या कॉमेंट्स वाचा… कुठल्याही म्हणजे ‘शासनाचं शेती विषयक धोरण, बँकांचे कर्जविषयक धोरण, पाटबंधारे विभाग’यांच्या पासून ते अगदी ‘आमदारांची पगार वाढ, सलमान खानच्या सिनेमाची कमाई, टाटा,बिर्ला, अंबानी यांच्या कंपनीचा उत्कर्ष, एखाद्या मराठी अभिनेत्याचा नवीन सिनेमाच्या रिलीजची बातमी… अगदी काहीही म्हणजे काहीही घ्या हो… माधुरी दीक्षित, सोनाली कुलकर्णी बद्दलची casual बातमी, कुठल्या पर्यटन स्थळाची बातमी’ यांच्या पैकी प्रत्येक बातमीच्या खाली तुम्हाला’शेतकरी तिकडे मरतोय, तुम्ही इथे हि काय बातमी देता… शेतकऱ्याला कधी मदत करणार… शेतकऱ्याला कर्जमाफी कधी देणार..’ असल्या कॉमेंट्स तुम्हाला पाहायला मिळतील. अगदी एखाद्याने जरा जास्त पैसे कमवल्याची किंवा खर्च केल्याची बातमी दिसली रे दिसली की हे लोक तिथे प्रश्न विचारतात ‘यातले शेतकऱ्याला किती दिले ? शेतकऱ्याला मदत केली का?’ फेसबुकचं उदाहरण यासाठी दिलं कारण तिथे बरेच लोक जे एरव्ही कधी समोर येऊन कॉमेंट्स करू शकत नाहीत… ते त्यांचे मतं तिथे सांगू शकतात.
‘शेतकरी गरीब बिचारा कर्जबाजारी आहे’ हे प्रत्येकाच्या मनात ठासवण्याचा प्रयत्न प्रत्येक संघटना, राजकीय पक्ष आणि मीडिया करत आहे.
याला बेस, पुरावे वगैरे काही नाहीत. बस आपलं कीबोर्ड बडवत काहीही लिहिणं चालू असतं.
आता मूळ विषय, दर वेळी शेतकऱ्याला कर्जमाफ्या का द्यायच्या ? शेतकरी झाला म्हणजे काय जगावर उपकार करतोय का ?
इथे प्रत्येक जण स्वतःची नसलेली अक्कल पाजळत तोंड वर करून विचारतो कि ‘शेतकऱ्यांनी पिकवलं नाही तर तू काय खाणार ?’
अरे काय उपकार करता का आमच्यावर शेती पिकवून ?शेती हा व्यवसाय आहे ना ? मग त्यात भावनिक मुद्दा का येतो ?
तुम्हाला शेती करा म्हणून बळजबरी कोणीही केलेली नाही. तुम्हाला कोणीही जनतेचे ओझे उचलायला सांगितलेलं नाही. हे  लोक शेती सोडून इतर काम करणाऱ्या वर्गाला मेहनत काय असते हे शिकवत असतात. जसं काय शेतकरी सोडून बाकीचे लोक म्हणजे खायला काळ, भुईला भार आहेत. ते काहीच कामं करत नाहीत.
स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या अध्यक्ष अरुंधती भट्टाचार्य यांनी या कर्जमाफी विषयक नाराजी व्यक्त केली. त्यांचं म्हणणं वाजवी होतं.
“अशाप्रकारच्या कर्जमाफीमुळे आर्थिक शिस्त कायम बिघडते, असे आमचे निरीक्षण आहे. एकदा अशी कर्जमाफी मिळाल्यानंतर तेच शेतकरी भविष्यातदेखील कर्जमाफीची अपेक्षा ठेवतात. त्यामुळे भविष्यात या कर्जांची परतफेड केली जात नाही ” असं भट्टाचार्य यांनी सांगितले.
शेतकरी कर्ज काढत राहणार… फेडणार नाही… आणि परत पुढच्या वेळी कर्जमाफ्या मागत राहणार… हा काय प्रकार लावलाय?  याचा वार्षिक बजेटवर काय परिणाम होत असेल याचा विचार तुम्ही केला का कधी ?
प्रथमतः शेतीबद्दलचे लोकांच्या मनात असलेले ग्रह स्पष्ट केले पाहिजेत.
शेती हा इतर उद्योग-धंद्यांसारखाच एक धंदा आहे. जसं इतर धंद्यांत चढउतार येतात तसेच शेतीमध्ये पण येतात. ते ज्याला सहन करता येतात त्यानेच शेती करावी.
महाराष्ट्रातले नेते, मीडियावाले मोठ्या अभिमानाने सांगतात की ‘महाराष्ट्रातील 80% शेतकरी हा 2 हेक्टर पेक्षा कमी जमीन असलेला आहे.
2 हेक्टर मधून काय आता लाखोंचं उत्पन्न काढायची अपेक्षा करणार का तुम्ही ? (तसं काढणारे काढतात देखील. पण अशा लोकांची संख्या खूप कमी आहे.)
2 हेक्टरमध्ये जेवढं निघू शकतं तेवढंच निघणार आहे. किराणा दुकानातून मॉल एवढं उत्पन्न काढण्याची हि कुठली महत्वाकांक्षा आहे ?
शेती 1-2 पिकं घेऊन चालत नसते. वर्षातून किमान 4 ते 6 पिकं घेता आले तरच शेती फायद्यात राहते. म्हणजे समजा एखाद्या पिकाला भाव मिळाला नाही तर दुसरं पीक तारून नेऊ शकतं.
शेती ही छोट्या छोट्या तुकड्यात करायचीच नसते. ते परवडू शकत नाही. शेतीविषयी एकंदर काहीही अभ्यास नसलेले, नवीन तंत्रज्ञान अवगत न करणारे, बिझनेस-उद्योगधंदा यातील कुठलंही लागतखर्च-नफा, व्याज यांचं गणित माहिती नसलेले लोक जेव्हा शेत्या करतात तेव्हा दुसरं काय होणार ?
दुसरी गोष्ट, हे उरबडवे अजून एक डायलॉग मारत असतात. तुम्ही मोठ्या उद्योगपतींना कर्ज माफी देता,आम्हाला का देत नाही ? विजय मल्ल्याचं कर्ज माफ केलं मग आमचं का नाही ? हा अत्यंत बोगस मुद्दा आहे. पूर्णपणे खोटारडे आरोप आहेत. मोठ्या उद्योगांना शासन कर्जमाफी देत नाही तर टॅक्स मध्ये सूट देते. किंवा लोनमध्ये थोडी सबसिडी देते. कर्ज पूर्णच वसूल होत असतं. पूर्ण कर्जमाफी कधीच दिली जात नाही. मोठ्या उद्योगपतींना कर्जमाफी देतात हा पूर्णपणे खोटा आरोप आहे. विजय मल्ल्याचं कर्ज शासनाने माफ केलंय हे तुम्हाला कोणी सांगितलं ? मागे न्यूजपेपर मध्ये याविषयी शेकडो लेख लिहून आले की हि कर्जमाफी नाही. Write-off म्हणजे कर्जमाफी नाही हे कितीतरी वेळा लेखांमधून समजावून सांगण्यात आलं. स्वतः अरुंधती भट्टाचार्य यांनी सांगितलं की कर्जमाफी दिलेली नाही. अरुण जेटली यांनी स्वतः सांगितलंय कि कर्जमाफी दिलेली नाही. मुळात हि टूम निघाली बेजवाबदार मीडियामुळे. ज्या क्षेत्रातलं या लोकांना काहीच माहिती नाही त्या क्षेत्रातल्या गोष्टीवर यांनी टीका करायला चालू केली. मीडियावाले कसे धूर्त आहेत ते पहा, ‘write-offम्हणजे काय?’ हा प्रश्न त्यांनी विचारला नाही. प्रश्न काय विचारला आणि पसरवला ? ‘Write-off म्हणजे कर्जमाफी का ?’ परिणामतः बहुसंख्य भारतीय झुंडशाही जनतेने बँकेचे उत्तर ऐकण्याआधीच ‘विजय मल्ल्याला कर्जमाफी दिली’ म्हणून उर बडवायला सुरुवात केली. हा मूर्खपणा नाही तर काय आहे ? बरं, या उद्योगधंदेवाल्यांना जर सवलती मिळाल्या तर त्यात एवढं वावगं काय आहे ? हे सर्व लोक टॅक्स भरतात, हे लोक लाईटबिल भरतात, पाणीपट्टी भरतात, जमीन जर लीज वर घेतलेली असेल तर त्याचे पैसे भरतात, Quality कंट्रोल नावाचा उरबडव्यांनी आयुष्यात कधीही न ऐकलेला शब्द या उद्योग धंद्यांना लागू होतो…
शेतकऱ्यांना काय भरावं लागतं हो यापैकी ? लाईट बिल पण माफ केलं जातं कित्येकदा. इतके दिवस शेतकऱ्यांकडे PAN कार्ड नसायचं. नोटबंदी झाल्या पासून जेव्हा बँकांनी सर्व खातेधारकांना PAN कार्ड अनिवार्य केलं तेव्हा कित्येक लोकांनी PAN कार्ड काढले. Quality कंट्रोल तर विचारू पण नका आम्हाला. तुम्हाला उत्पन्नावर कुठलाही टॅक्स लागत नाही, वीज बिल बऱ्याचदा माफ केलं जातं, वरून दुष्काळाच्या काळात कर्जमाफी दिल्या गेली… तरीही आता परत कर्जमाफी मागायला तुम्हाला काय धाड भरली ? एखाद्या उद्योगधंदा बुडायला लागतो तेव्हा कोणी करतो का विचार कि बाबा याला कसंतरी करून जगवलं पाहिजे वगैरे ?
काही महाभाग बँकेला प्रश्न विचारतात कि ‘तुम्ही विजय मल्ल्याला एवढं मोठं 7000 कोटींचं कर्ज दिलंच कसं??’ आयुष्यभर उधाऱ्या बुडावणारे, जयंत्यांच्या दादागिरी करत वर्गाण्या मागणारे लोक हे असे प्रश्न विचारतात हे महाराष्ट्राचं वैशिष्ट्य आहे. विजय मल्ल्याची प्रॉपर्टी किती, त्याचं आधीच रेकॉर्ड कसं आहे, बँक कर्ज कशा प्रकारे देतं या गोष्टींचा थोडाही अभ्यास न करता ‘मूह में आया सो बक दिया’ हे कामं लोक, मीडिया, राजकारणी,संघटनावाले करत असतात.
मल्ल्याला 7हजार कोटींचं कर्ज कसं मिळालं याची आधी माहिती घ्यावी मग बोलावं.
तिसरी बोंब- शेतकऱ्यांनी पिकवलं नाही तर तू काय खाणार ? आम्ही आहोत म्हणून तुम्ही जगता. कधी शेती करून बघा, घाम गाळून बघा मग कळेल…
शेतकरी देशाचं पोट भरतो… तुम्ही काय करता ? अच्छा, म्हणजे मला खाऊ घालण्यासाठी तू शेती करतो का बाबा ?
आम्ही शेती करतो म्हणजे आम्ही कसे कष्टाळू, आम्ही कसे रंजले-गांजलेले….या सगळ्या उरबडव्या जमातीचा असा दावा असतो की शेतकरी सोडून इतर सगळे लोक फुकट बसून खातात. त्यांना कष्ट पडत नाहीत. घाम गाळणे म्हणजेच काम करणे. बाकी जो खुर्चीत बसून चष्मा लावून पेन घासत असतो तो तर यांच्या दृष्टीने सर्वात आळशी माणूस !! उरबडव्यांची अक्कल इथपर्यंतच आहे.
तरीही मला या लोकांना प्रश्न विचारावा वाटतो कि बाबा तुला शेती एवढीच जड झाली आहे तर कशाला करतो रे? लोकांवर उपकार करायला का बाबा तू ?
तुला कोणीही शेती करायला जबरदस्ती केलेली नाही.तुम्हाला कोणीही जगावर उपकार करायला सांगितलेलं नाही. कशाला लोकांचे ओझे उचलता बाबा ? सोडून द्या शेती. तुम्हाला खुर्चीत बसून पेन खरडण्या पासून कोणी अडवलं आहे का ? दुसरे उद्योगधंदे करण्यापासून अडवलं आहे का ?
‘शेतकऱ्यांनी पिकवलं नाही तर तू काय खाणार?’विचारणाऱ्याला मी पण प्रश्न विचारू शकतो, ‘मी जर तुझा माल खरेदी केला नाही तर तू काय खाणार ?’
असं तर प्रत्येकाने प्रश्न करावा… डॉक्टर ने म्हणावं ‘मी वाचवलं नाही तर तू आजारात कसा जागणार?’इंजिनियर ने प्रश्न विचारावा ‘मी जर ट्रॅक्टर बनवला नाही,रिपेअर केला नाही तर तू शेती कशी करणार ?’
शेतकऱ्याने पिकवलं नाही तर लोक उपाशी मरतील हा तर धादांत मूर्ख ग्रह आहे. ज्या शेतकऱ्यांना शेत्या करायच्या नाहीत त्यांनी बिनधास्त शेत्या सोडाव्यात. कोणीही उपाशी मरत नाही. असे अनेक समाज आहेत ज्यांचा एकेकाळी शेती हा मुख्य धंदा होता. त्या लोकांनी शेत्या सोडल्या, शहरात आले. तेव्हा कोणीही उपाशी मेलं नाही की शेती व्यवसायाला उतरती कळा लागली नाही.हे उरबडवे लोक फॅक्टरी मधल्या त्या कॅटेगरी मधले लोक आहेत ज्यांना वाटतं की ही फॅक्टरी आपल्यामुळे चालू आहे. पण त्यांना हे कळत नाही की तुझ्या सारखे आधीही बरेच आले आणि गेले पण फॅक्टरी अजूनही सुरूच आहे.
तुम्ही शेत्या स्वतःसाठी करता, जगासाठी करत नाही हे लक्षात ठेवा. शेत्या सोडल्यावर दुसऱ्याने येऊन चांगली शेती केली  तर त्याच्यावर जळू नका. उत्तरभारतीय लोक येऊन इथे शेत्या करून दाखवतील तेव्हा तुमचे डोळे उघडतील. पैसे कमवायला मेहनत करावी लागते.
ज्या बिगरशेती व्यवसाय, नोकरी करणाऱ्यांवर उरबडवे खार खात असतात ते नोकरीवाले कष्ट करूनच वर आलेले असतात. जेव्हा हे उरबडवे रिकामे उद्योग करत बोंबलत फिरत असतात तेव्हा ते लोक अभ्यास करत असतात. मोठमोठे उद्योगपती काय पत्ते खेळून उद्योगपती बनलेले नाहीत. एकदा चरित्र वाचा त्यांचे.
जगात फुकट काहीच मिळत नसतं.
शेतकरी कर्जमाफी करताना अजून एका मुद्द्याचा विचार केला जात नाही, तो म्हणजे शेतकऱ्यानी कर्ज नेमकं कशासाठी घेतलं ? कित्येक शेतकरी मुलीच्या लग्नासाठी,मुलाला ऑटो घेऊन देण्यासाठी कर्ज काढतात. मुलीच्या लग्नात खर्च करणं एकवेळ शेतकऱ्याची मजबुरी असू शकते. हा विषय सामाजिक मानासिकतेशी संबंधित आहे. त्यावर इलाज करणं आवश्यक आहे. घरात 15 एकर शेती आहे म्हणजे त्या शेतकऱ्याने होणाऱ्या जावयाला हुंडा दिला पाहिजे, उंची कपडे, सोनं, लग्नात वारेमाप खर्च करायला लावणं हि सामाजिक विकृती आहे. पण ही विकृती कर्जमाफीमुळे वाढीला लागत आहे हे देखील लक्षात घेतलं पाहिजे. या विषयी स्वतंत्र मोहीम राबवणं, ग्रामस्थांनी, मध्यस्थांनी, मुलाकडच्यांनी सौजन्याने वागणं, निर्णय घेणं आवश्यक आहे.
हे कर्ज फेडता आलं नाही म्हणून देखील कित्येक शेतकऱ्यांनी आत्महत्या केल्या आहेत.
कित्येकदा शेतकरी दुसऱ्या कुठल्याही कारणाने मेला तरी त्याला आत्महत्येचं स्वरूप देऊन आकडे वाढवल्याच्या घटनाही कमी नाहीत.
दारू आणि जुगार या गोष्टींमुळे देखील कित्येक लोक कर्जबाजारी झाले. अशा सगळ्या लोकांसाठी कर्जमाफ्या आहेत का ?
या सगळया लिखाणाचा सारांश असा की या पुढे शेतकऱ्यांना कर्जमाफी देण्यात येऊ नये. यांच्या कर्जमाफ्या कधीही संपणार नाहीत. पाऊस जास्त पडला तरी कर्जमाफी, पाऊस कमी पडला तरी कर्जमाफी,शेतमालाला कमी भाव मिळाला की कर्जमाफी, कधी अवकाळी पाऊस पडला की कर्जमाफी (जसं काही अवकाळी पाऊस आपल्या देशात या आधी कधी पडलाच नाही) हे असले प्रकार बंद करावेत. या गोष्टींची शेती मध्ये रिस्क होती, आहे आणि पुढेही राहणारच आहे. या सगळ्याचा विचार करूनच शेती करावी. अन्यथा करू नये. कर्जमाफ्यांमुळे देशाचं आर्थिक स्वास्थ्य बिघडत आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सांगितलंय कि शेतकऱ्यांची कर्जमाफी आता शासनाच्या क्षमतेच्या बाहेर आहे. पूर्वीचे 20-22 हजार कोटी आणि आता परत तेवढे पैसे कर्जमाफी हे देशाचं आर्थिक नुकसान आहे. त्यांचा प्रश्न देखील एकदम योग्य आहे. शेतकऱ्यांना कर्जमाफी दिल्याने आत्महत्या थांबणार आहेत का ? यावेळी कर्जमाफी दिली तर पुढच्या वेळी आत्महत्या थांबतील याची हमी विरोधक आणि उरबडवे देणार का ?
शेतीमध्ये होणाऱ्या पीक नुकसानीला ‘पीक विमा’ हा एक चांगला उपाय आहे. त्यावर विचार केला जावा. शेतीच्या प्रगतीसाठी शासनाने नवीन उपाय योजना आखणे, infrastructure उभे करणे, ट्रान्सपोर्ट, उन्नत preservation सिस्टीम उभारणे आवश्यक आहे. शेत मालाला मिळणारा अत्यंत कमी भाव, मार्केट मध्ये असलेल्या मालाचा काहीच आढावा नसणे, दलाल लोकांची उद्दामगिरी, बाजारपेठ, शेतमालाची निर्यात या सर्व गोष्टी होणं आवश्यक आहे. मार्केटमध्ये असलेल्या मालाचा अंदाज घेणं हि एक आवश्यक गोष्ट मला वाटते. समजा मार्केटमध्ये सगळीकडे एकदाच भरपूर प्रमाणात सोयाबीन आलं तर साहजिकच त्याचा भाव कमी होईल. तेव्हा मार्केटमध्ये काय नाही, काय कमी आहे याचा आढावा घेऊन जर पुढचे पिकं शेतकऱ्याला घेता आले तर शेतमालाच्या भावाचा होणारा चढउतार आटोक्यात येईल. तसंच, ज्या ठिकाणी शेती करणं खूप अवघड आहे, जिथे शेती पिकू शकत नाहीये अशा ठिकाणी शेती करणं टाळलं तर बरं होईल. आता तुम्ही विचाराल कि आम्ही शेत्या नाही करायच्या तर काय करायचं ? दुसरं काहीही करा. मजुरी करा, दुसऱ्याची शेती वाट्याने करा,शेतीशी निगडित इतर उद्योग करा, कारखान्यावर काम करा… शोधला तर मार्ग सापडेल. पण तुम्हाला परिस्थिती नुसार बदलावच लागणार आहे. प्रत्येकालाच बदलावं लागतं. शेतकऱ्याने चांगले पैसे कामवावेत हे मला देखील वाटतं, पण फुकट नाही. कष्ट करून पैसे कमवावेत. कर्जमाफी हे फुकट्यांचं वाण आहे.
सामान्य लोकांनी देखील एखाद्या वेळी कांदा, बटाटा, तूर इत्यादी शेतमालाचे भाव थोडे वाढले तर लगेच शासनाकडे जाऊन रडणं बंद केलं पाहिजे. मीडियावाले या सगळ्यात कळीच्या नारादाची भूमिका अभिमान वाटावा अशा प्रकारे निभावतच असतात. ‘गरिबाचं कंबर्ड मोडलं, महागाईने सामान्य माणूस बेहाल, सांगा मुख्यमंत्री आम्ही कसं जगावं ?’ असले बोगस प्रश्न विचारू नयेत. वर्षातून एखादा सिझन जर तूरडाळ, कांदे-बटाटेमहाग झाले तर चुपचाप आहे त्या भावात खरेदी तरी करावेत नाहीतर तेवढा काळ तूरडाळ, कांदे-बटाटे खाऊ नयेत. खूपच खायची इच्छा असेल तर बाल्कनीतल्या कुंडीत कांदे-बटाटे लावावेत.
काजू महाग झाले तर आपण सरकारच्या नावानी बोंब मारत नाही, काजू खाणं बंद करतो किंवा शेंगदाणे काजू म्हणून खातो.
मी शेतीच्या विरोधात नाही. शेतकऱ्याचा द्वेष करत नाही.पण जेव्हा एखाद्या गोष्टीचा झुंडशाही पद्धतीने अतिरेक व्हायला लागतो तेव्हा मात्र हे सगळे गणित मांडणे, ते स्पष्ट बोलून दाखवणे आवश्यक ठरते. कारण या विकृत मनोवृत्ती वेळीच रोखल्या नाही तर हे लोक चांगल्या प्रशासनाला देखील सुधरू देणार नाहीत.
प्रशासना हे असले भावनिक मुद्दे काढून, जातीयवादी मुद्दे काढून त्रास होत राहिला तर यात आपलं देखील नुकसान आहे. यामुळे आपली प्रगतीही खुंटु शकते.
19

Sharing

About The Author: Shriram Garde

My mission is just to share the events in my life sincerely with you; as I have experienced them, not necessarily in that order. I write on various topics. Whether that means - advice, tips, tools, scriptures, or instructions on budgeting, getting out of debt, making some extra cash, investing or anything else, I intend to provide it. I was 18 years old when I started working as a labourer. I had no savings. I had no money left in my bank accounts. I know life through lot of unpleasant incidences occurring day in and day out. But what I realised is that it doesn't have to be always like that. We are not doomed to how we are currently living – we all can change! I know, because over last couple of years my family and me have paid off a huge amount of debt. I have a passion to help people come to this realisation and get started on their own journey to financial freedom. I had owned 2 Companies before moving to Finance Sector about 9 years back. Spending more than 30 years in various capacities taught me quite a lot. I have a diploma in Engineering completed in part time while I was working. I have learned a good chunk from my working background in various fields. But, like most people who are eager to learn, the bulk of what I have learned thus far is from reading magazines, books, blogs, pod cast or whatever else I can get my hands on about Personal Finance, investing, business, personal development, and time management.

Leave your comment